Zazdrość wsteczna: czym jest, skąd się bierze i jak ją pokonać?

zazdrość wsteczna

Czym jest zazdrość wsteczna lub zazdrość retroaktywna? Jakie ma przyczyny i jakie może mieć skutki dla związku? I czy można ją jakoś pokonać?

Zazdrość należy do najczęstszych problemów między partnerami i do czołówki przyczyn konfliktów. Zwykle jednak dotyczy sytuacji bieżącej: podejrzenia, że partner lub partnerka darzy zbytnią sympatią i zainteresowaniem inną osobę płci przeciwnej.

Bywa jednak, że jesteśmy zazdrośni o przeszłość partnera lub partnerki. O jego/jej miłosne podboje czy ważne w ich życiu związki. Nie obchodzi nas, że nijak to się ma do teraźniejszości. Takie zjawisko to tzw. zazdrość wsteczna o partnera/kę.

W dzisiejszym wpisie omówimy sobie szerzej to pojęcie. Wyjaśnimy jego znaczenie i opiszemy objawy, zarówno z punktu widzenia kobiet, jak i mężczyzn. Następnie pokażemy, jakie skutki może mieć zazdrość wsteczna dla aktualnego związku. Na koniec uzyskasz kilka porad, jak pokonać zazdrość retroaktywną.

Zachęcam cię do zrobienia krótkiego testu online, który jest całkowicie bezpłatny. Ma on za zadanie ocenę kondycji twojego związku. Wśród pytań pojawiają się również te o zazdrość. Test pozwoli ci zastanowić się nad problemami w twojej relacji.

W jakiej kondycji jest Twój związek?

Czym jest zazdrość wsteczna?

Zazdrość wsteczna (lub zazdrość retroaktywna) to inaczej zazdrość o przeszłość partnera lub partnerki.

Kiedy wchodzimy w związek, często musimy liczyć się z tym, że nie byliśmy pierwsi. Nasz druga połówka miała już za sobą jakieś relacje miłosne, ważne lub mniej ważne, liczne lub nie.

Większości osób świadomość ta nie przeszkadza, zwłaszcza, gdy one też były wcześniej w innych związkach. Ale istnieje również grono osób szczególnie podatnych na uczucie zazdrości. I dla nich powodem do niej może być także przeszłość partnera/ki.

zazdrość wsteczna psychoterapia

Z punktu widzenia psychologii możemy nawet mówić o jednym z wariantów zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych (nerwica natręctw). Zazdrość o przeszłe związki staje się obsesją i nieustannie zajmuje myśli, powodując negatywne skutki dla relacji. Finał jest taki, że osoba cierpiąca na zaburzenie nie tylko jest sfrustrowana i ogarnięta lękiem, ale zaczyna też czuć wstręt do siebie samej.

Zazdrość wsteczna wydaje się irracjonalna i nawet osoby, które się z nią zmagają, potrafią mieć tego świadomość. Ale obsesja i niepokój z nią związany są po prostu silniejsze.

Jak przejawia się zazdrość wsteczna? Oto kilka przykładów:

  1. Zazdrość o to, że partner miał wcześniej wiele miłosnych przygód.
  2. Osoba próbuje porównywać się pod różnymi względami z byłymi partnera/ki.
  3. Stalkowanie byłych partnera/ki, szukanie informacji o nich i ich związku.
  4. Robienie partnerowi/ce scen zazdrości, częste przywoływanie tematu byłych.
  5. Twierdzenie, że miłosna przeszłość partnera/ki ma inne znaczenie niż nasza.
  6. Nienawiść do byłych partnera/ki, których nawet się nie znało.

Przykładów można wymieniać jeszcze wiele. Ich wspólne elementy to, poza samą zazdrością (o konkretną osobę lub wszystkich/e ex), niesprawiedliwa ocena, porównywanie się, nadinterpretacja i obsesyjność.

Przeczytaj też: Książki o zazdrości

Zazdrość wsteczna: przyczyny u kobiet i mężczyzn

Przyjrzymy się teraz temu, jakie przyczyny ma zazdrość wsteczna u faceta i u kobiety. Jej tło w przypadku obu płci często jest nieco odmienne. Kilka przyczyn może być jednak wspólnych, np.

  • niskie poczucie własnej wartości;
  • lęk przed odrzuceniem;
  • traumy z dzieciństwa;
  • brak wystarczającej uwagi rodziców;
  • wychowanie w atmosferze rywalizacji;
  • niezaspokojone ambicje1.

Sporo na temat zazdrości i nauki radzenia sobie z nią przeczytasz w poradnik „Pogotowie Dla Związku„. To kompletny przewodnik o tym, jak uporać się z kryzysem w związku oraz innymi problemami. Zawiera wiele praktycznych wskazówek i ćwiczeń dla par.

Jak zażegnać kryzys w związku oraz odbudować uczucie, zaufanie i namiętność między partnerami

Zazdrość wsteczna u faceta

Przyczyny i powiązane z nimi objawy zazdrości wstecznej u faceta możemy podzielić na następujące aspekty:

1. Zazdrość o relacje seksualne

Zazdrość wsteczna u mężczyzny zwykle dotyczy przeszłych partnerów seksualnych. Tak samo jak w przypadku normalnej zazdrości, to właśnie potencjalne kontakty o charakterze intymnym, a nie relacja emocjonalna, jest głównym jej powodem.

Uzasadnienia powinniśmy szukać w samej naturze. Pierwotnie dla mężczyzny było ważne, by partnerka pozostała mu wierna, ponieważ chciał mieć pewność, że nie będzie musiał wychowywać cudzego potomstwa.

Dziś takie rozumowanie wydaje nam się bezsensowne, ale wciąż dla wielu mężczyzn to, że partnerka miała kontakty seksualne z kimś innym, jest bardzo problematyczna. Natrętne myśli sprawiają, że wyobraża sobie swoją partnerkę w objęciach obcych mężczyzn2.

2. Porównywanie się z poprzednimi partnerami

zazdrość wsteczna u faceta

Facet może próbować dopytywać się, ilu partnerów seksualnych przed nim miała jego dziewczyna. I wtedy okazuje się, że najlepiej, żeby nie miała żadnego. Każdy kolejny bowiem jest jak wyzwanie, któremu on mógłby nie sprostać.

Mężczyzna porównuje się do facetów, których być może nawet nie widział na oczy. Interesuje go szczególnie ich postura fizyczna, zdolności łóżkowe oraz pozycja ekonomiczno-społeczna.

3. Zazdrość z powodu mniejszego doświadczenia

Gwoździem do trumny jest odkrycie, że partnerka zebrała spore doświadczenie w relacjach intymnych, natomiast on sam nie może się tym samym pochwalić. Pozostaje mu zatem kłamstwo i podkoloryzowanie własnej przeszłości lub oskarżenie partnerki.

Wówczas problemem nie tylko jest sam fakt zazdrości o samą partnerkę, ale zazdrości o jej doświadczenie, którego on nie ma, co automatycznie pogarsza jego poczucie własnej wartości.

4. Społeczne uwarunkowania

Nierzadko wkrada się też konserwatywne podejście o podłożu religijnym. Mężczyzna zaczyna odczuwać wstręt do partnerki, oskarża ją o rozwiązły tryb życia, niezgodny z jego przekonaniami, i obrzuca obelgami.

Zazdrość restroaktywna może też wiązać się z wpływem społeczeństwa. Wciąż pokutuje podejście, że kobieta nie powinna chwalić się swoimi podbojami i najlepiej, żeby miała ich jak najmniej. To wpływa na negatywną ocenę jej przeszłości przez partnera.

Zazdrość wsteczna u kobiety

Teraz przyjrzyjmy się aspektom zazdrości wstecznej charakterystycznym dla kobiet:

1. Zazdrość o relacje emocjonalne

O ile u mężczyzn przeważał wątek aktywności seksualnej, o tyle u kobiet nie bez znaczenia są relacje emocjonalne. Mogą one z trudnością znosić to, że ich partner był w ważnym i długim związku z inną kobietą lub był w kimś szaleńczo zakochany w młodości.

Pojawia się też podejrzenie, że stara miłość nie rdzewieje i że uczucia do tamtej partnerki jeszcze całkowicie nie wygasły.

2. Obsesyjne porównywanie się

Kobiety porównują się z poprzednimi partnerkami, obsesyjnie wyszukując podobieństwa i różnice w charakterze i wyglądzie.

Konfrontują też swoją relację z partnerem względem jego relacji z tamtą kobietą. Porównują całe miłosne historie: to, jak się poznali, jak przebiegał cały ich związek. Szczególną uwagę przywiązują do tego, co partner zrobił dla tamtej kobiety.

zazdrość wsteczna jak leczyć

Dlaczego z nią podróżował po świecie, a ze mną nie? Dlaczego jej się oświadczył po kilku miesiącach znajomości, a ja ciągle czekam? Czy skoro ma z nią dzieci, to ze mną nie będzie chciał już ich mieć? A może uważa, że ona jest lepszą matką niż ja?

Podobnie jak mężczyzna, kobieta będzie wyświetlała sobie w głowie „filmy”, w których głównymi bohaterami są jej obecny partner i któraś z jego byłych.

3. Romantyczne idealizowanie

Przyczyną zazdrości wstecznej jest również tendencja do idealizowania miłosnych relacji według romantycznych wzorców. Kobieta chce być tą jedyną, na którą on czekał całe życie.

A skoro nie może być tą jedyną, to chociaż tą najważniejszą, z którą łączy go szczególna więź na tle innych. Chce być niepowtarzalna i niezastąpiona. Boi się, że ta palma pierwszeństwa na zawsze przypadła innej kobiecie.

4. Lęk przed byciem porównywaną

Czarę goryczy ostatecznie przelewa odkrycie, że partner miał wiele relacji seksualnych i przygód na jedną noc.

Kobieta ma wrażenie, że może ją stale porównywać, że jej ciało i zachowanie w łóżku nie są w stanie spełnić jakichś standardów, a sam partner ma tendencje do niewierności, jest powierzchowny i nieszczery.

Zazdrość o przeszłość partnera: skutki

zazdrość wsteczna jak się jej pozbyć

Skutki zazdrości wstecznej przypominają te związane z każdą inną obsesyjną zazdrością. Ucierpi nie tylko sama relacja, ale i psychika osoby zazdrosnej, a i dla jej partnera/ki nie pozostanie to obojętne.

Poniższe punkty podsumowują, jakie są skutki zazdrości retroaktywnej:

  1. Częstsze konflikty, kłótnie, robienie scen zazdrości, ciche dni;
  2. Pogorszenie relacji intymnych i satysfakcji seksualnej;
  3. Pogorszenie bliskości między partnerami;
  4. Brak zaufania w związku, potrzeba kontroli partnera;
  5. Dodatkowe zaszkodzenie własnej samoocenie;
  6. Poczucie wstrętu do partnera i do siebie;
  7. Atmosfera poczucia winy i niesprawiedliwych oskarżeń;
  8. Rozpad związku w wyniku powyższych czynników.

Jak widzisz, zazdrość wsteczna to błędne koło napędzających się wzajemnie frustracji. Nie ma szans iść dalej bez rozwiązania tego problemu. Dlatego zastanówmy się na koniec, jak tego dokonać.

Przeczytaj też: Jak pokonać zazdrość?

Zazdrość wsteczna: jak sobie radzić?

zazdrość wsteczna psychoterapia

Walka z zazdrością wsteczną jest wielotorowa. Trzeba zmienić swój tok myślenia, zacząć panować nad obsesyjnymi myślami, skorygować zachowania, jednocześnie pielęgnując związek.

Przede wszystkim zastanów się nad przyczynami swojej zazdrości. Czy nie czujesz się traktowany/a wyjątkowo przez partnera/kę? Czy on/a celowo opowiada ci o swojej miłosnej przeszłości? Masz mniejsze doświadczenie seksualne niż on/a? A może z różnych innych powodów ogólnie czujesz się gorszy/a od innych?

Musisz zacząć pracować nad swoją samooceną. Masz wiele zalet, a nikt nie jest bez wad. Twój partner lub twoja partnerka jest teraz z tobą, bo jesteś dla niego/niej kimś wyjątkowym. Skoncentruj się więc na tu i teraz, bo skoro coś jest przeszłością, to najwyraźniej nie przetrwało próby czasu.

Jednocześnie warto rozmawiać z partnerem/ką o swoich obawach. Bez zbytniego nakręcania się, bez oskarżania, ale tak, by zrozumiał/a, że dowartościowanie cię jest dla ciebie teraz bardzo ważne. Powiedz mu/jej, by nie opowiadał/a ci o swoich poprzednich relacjach, jeśli uznaje je za sprawy zamknięte.

Wypracuj alternatywne reakcje na obsesyjne myśli. Powstrzymuj się od wypowiadania ich na głos przy partnerze/ce, ale możesz wygłosić je sobie w samotności. Spróbuj jednak robić to, racjonalizując sytuację i odpierając argumenty, które podsuwa ci zazdrość. Wyrzucaj myśli z głowy i obserwuj, jak lżej się czujesz i jak więcej uwagi możesz poświęcić rzeczom ważnym.

Zamiast myśleć o przeszłości partnera/ki, myśl o jego/jej teraźniejszości – związanej z tobą. Planuj waszą przyszłość i doceniaj czas, który dla siebie macie.

Możesz rozważyć psychoterapię lub sięgnąć do poradnika, takiego jak „Pogotowie Dla Związku„. Dzięki niemu nie tylko rozprawisz się z zazdrością, ale poprawisz jakość swojego związku dzięki pomysłom na rozmowy, spędzanie czasu, zbliżenie się do siebie i uatrakcyjnienie relacji intymnych.

Jak zażegnać kryzys w związku oraz odbudować uczucie, zaufanie i namiętność między partnerami

  1. https://web.swps.pl/strefa-psyche/blog/relacje/19617-jak-bliskie-relacje-z-przeszlosci-wplywaja-na-zwiazek-w-terazniejszosci?dt=1701372047138 ↩︎
  2. https://michaeldevfay.medium.com/retroactive-jealousy-ocd-the-relationship-killer-1d807a839c06 ↩︎
4.4/5 - (11 votes)
Picture of Rozwój Do Potęgi
Rozwój Do Potęgi
Rozwój Do Potęgi to blog poświęcony rozwojowi osobistemu, psychologii i relacjom partnerskim. Jesteśmy także autorami cenionych poradników poświęconych tej tematyce. Wszystkie nasze e-booki dostępne są na tej stronie. Obserwuj nas i skontaktuj się z nami na Instagramie.