Nie jesteś pewny, czy toksyczny związek to również twój problem? Tkwisz w toksycznym związku i zastanawiasz się, jak go zakończyć? A może masz nadzieję, że da się coś jeszcze uratować? W dzisiejszym wpisie postaram się odpowiedzieć na te wątpliwości.
Wyjaśnimy sobie, czym jest toksyczny związek, oraz omówimy jego typowe fazy. Następnie wymienię jego cechy charakterystyczne, by na koniec zobaczyć, czy toksyczny związek można uzdrowić, czy należy do zakończyć.
Warto wspomnieć, że kwestia toksycznych związków dotyczy zwykle relacji z osobą, która sama z sobą ma poważny problem. Niektóre typy osobowości mają szczególnie toksyczny potencjał. Należy do nich również narcyz.
Być może masz pewne podejrzenie, że twój partner jest narcyzem, ale nie masz stuprocentowej pewności. Zrób poniższy, bezpłatny test online i dowiedz się, czy twój partner jest narcyzem.
Test na narcyzm
Dowiedz się, czy mężczyzna lub kobieta cierpi na patologiczny narcyzm lub przejawia narcystyczne cechy osobowości
Toksyczny związek: definicja
Co to toksyczny związek?
Toksyczny związek to relacja, mająca cechy opresyjności przynajmniej jednego z partnerów względem drugiego.
Następuje w nim ograniczenie niezależności drugiego człowieka, w wyniku przesadnej kontroli, współuzależnieniu, przemocy, kłamstwach czy zaniżaniu poczucia wartości.
W efekcie, przy jednoczesnym odczuwaniu lęku i braku szczęścia w związku, nie jesteśmy w stanie z niego wyjść, nie widzimy sensu życia bez tej osoby, nie czujemy się samodzielni, a perspektywa odejścia jeszcze bardziej nas przeraża niż pozostanie w relacji1.
Między ofiarą a oprawcą wytwarza się niekiedy specyficzna zależność przypominająca tzw. syndrom sztokholmski zaobserwowany w relacji porywacza z osobą porwaną. Nie chcąc przyznać się do problemu i tym samym klęski związku, ofiara pomaga tuszować złe traktowanie przez partnera.
Fazy toksycznego związku
Możemy wyodrębnić charakterystyczne fazy toksycznego związku. Zasadniczo najczęściej mamy do czynienia z następującymi 5 etapami rozwoju takiej relacji:
1. Wciągnięcie w relację: toksyczna osoba potrafi wyczuć u ofiary brak pewności siebie czy jej wrażliwe punkty. W pierwszej fazie stara się dać jej wszystko, czego jej brakuje, bombarduje ją miłością i wciąga w relację, dając złudzenie idealnego partnera.
2. Przejęcie kontroli: po zdobyciu zaufania i dostatecznym zbliżeniu się, toksyczny partner zaczyna przejmować kontrolę, początkowo tuszując ją troską. W ten sposób odbiera drugiej osobie prawo do decydowania o swoich sprawach i wiarę w słuszność własnych przekonań.
3. Toksyczne oddziaływanie: może polegać na stosowaniu różnego rodzaju przemocy i manipulacji, izolacji, braku lojalności i pogłębianiu zależności od siebie. Jest to możliwe dzięki wcześniejszemu zbudowaniu silnej, toksycznej więzi.
4. Odrzucenie, zastąpienie lub ignorowanie: często toksyczny partner zaczyna się nudzić relacją ze swoją ofiarą. Może wówczas albo odtrącić ją, zostawiając z poczuciem winy i beznadziei. Może też od razu zastąpić ją inną osobą. Nierzadko jednak utrzymuje relację współzależności.
5. Ponowne wciąganie: niekiedy po rozstaniu, czy to z inicjatywy toksycznego partnera, czy jego ofiary, podejmowana jest próba ponownego wciągania, tzw. hoovering. Za sprawą obietnic poprawy czy gróźb ofiara może dać się ponownie wciągnąć w błędne koło toksycznego związku.
Toksyczny związek: cechy
Toksyczny związek zwykle łatwiej rozpoznać z boku, a znacznie trudniej, gdy to my w nim tkwimy. Poniżej przedstawię ci cechy toksycznego związku, dzięki którym dowiesz się, jak rozpoznać toksyczny związek:
1. Kłamstwa i manipulacje: toksyczny partner często mija się z prawdą. Manipuluje informacjami, wkłada w usta słowa, których się nie powiedziało, potrafi ośmieszyć, wyolbrzymiać czy w jednej chwili zmienić podejście.
2. Przemoc i kłótnie: przemoc ma różne oblicza i niekoniecznie polega na rękoczynach. Może być przemocą psychiczną, ale też ekonomiczną. Kłótnie zdarzają się w każdym związku, ale w toksycznym są częste, absurdalne i bardzo krzywdzące2.
3. Kontrola: kontrolowanie drugiej osoby pozwala uzależnić ją od siebie. Może polegać na izolowaniu od bliskich, czytaniu prywatnej korespondencji, kontrolowaniu decyzji i niepozwalaniu na samodzielne ich podejmowanie.
4. Zazdrość i zdrada: często cechują toksyczne związki. Toksyk wchodzi w pozazwiązkowe relacje intymne, obarczając za to winą partnera/kę. Jednocześnie, co wiąże się z poczuciem kontroli, potrafi okazywać obsesyjną zazdrość.
5. Uzależnienie: może mieć oblicze uzależnienia emocjonalnego. Warto jednak pamiętać, że w toksycznych związkach potrafią być obecne uzależnienia od używek czy hazardu, które wciągają drugą, zdrową osobę.
6. Szantaż emocjonalny i wzbudzanie poczucia winy: to pewna forma manipulacji. Toksyczny partner stawia siebie w roli ofiary, wzbudza poczucie winy i szantażuje, jeśli druga osoba chce odejść.
7. Brak więzi uczuciowej, zaufania, troski: w toksycznym związku nie ma prawdziwej miłości opartej na poczuciu bezpieczeństwa, zaufania i wzajemnej troski. To, co wydaje się miłością, jest tak naprawdę poczuciem zależności.
Przeczytaj też: Oznaki toksycznego związku
Jak uwolnić się z toksycznego związku?
Uwolnienie się od opresyjnego partnera nie jest takie proste. Brakuje nam pewności siebie, mamy zaburzoną perspektywę, a nieraz musimy się opierać ponownemu wciągnięciu. Jak zakończyć toksyczny związek?
1. Nazwij problem
Przyznaj przed sobą, że twój związek jest toksyczny, bo nie zaznajesz w nim szczęścia i czujesz, że słabniesz psychicznie. Porównaj siebie z przeszłości do tego, jak jest teraz. Taka konfrontacja najlepiej uświadamia, co z nami zrobił toksyczny partner.
2. Zaplanuj odejście
Zaplanuj wszystko krok po kroku, łącznie z pierwszymi tygodniami po odejściu. Gdzie będziesz mieszkać, za co żyć, jak i kiedy poinformujesz partnera, jak planujesz oddzielić swoje sprawy od jego? Im bardziej precyzyjny plan, tym skuteczniejsze rozstanie.
3. Podziel się z kimś zaufanym
Warto znaleźć sobie sojusznika. Kogoś, kto nas wesprze w trudnej chwili, kto w razie czego pomoże nam, nawet finansowo. Kto rozumie, od czego i dlaczego uciekamy. To może być ktoś z rodziny lub najbliższy przyjaciel/przyjaciółka. Jeśli jesteśmy osamotnieni, warto zwrócić się o pomoc do specjalisty.
4. Nie zapominaj o powodach rozstania
Należy pamiętać o powodach, dla których się rozstało, by w chwilach słabości nieliczne dobre wspomnienia, a także poczucie samotności i tęsknoty, nie przyćmiewały krzywdy, która nas dotknęła i do której nie chcemy wracać.
5. Nie daj się wciągnąć
Nie pozwól zawrócić się, kiedy już będziesz mieć za sobą tyle trudnych kroków. Partner może próbować na nowo wciągnąć. Zerwanie kontaktu jest najlepszym sposobem na ochronę przed ponownym wciągnięciem. Nie pozwól na telefony i wiadomości, a także zignoruj jego social media.
Czy można uratować toksyczny związek?
Wiele osób zastanawia się, czy toksyczny związek można uratować.
Trzeba pamiętać, że naprawienie toksycznego związku to cel wymagający pracy obojga partnerów: pracy systematycznej i długotrwałej. Musimy liczyć się, że na tej drodze czekają nas chwilowe porażki, po których trzeba się podnieść. Niekiedy uzdrowienie toksycznego związku nie jest możliwe.
W takich sytuacjach ważna jest rozmowa i próba zadbania o efektywną komunikację. Oboje musicie zdać sobie sprawę z problemu i postanowić, że będziecie razem nad nim pracować. Przygotujcie plan działań i ustalcie, że jesteście gotowi się go trzymać i ponieść wszelkie konsekwencje jego realizacji.
Pomóc może wam osoba mediatora – terapeuty par lub psychologa, z którym indywidualnie będzie chciała pracować problematyczna osoba3.
Ofiara toksycznego związku musi natomiast nauczyć się stawiać granice i zadbać o swoją niezależność. Musi być gotowa do tego, żeby odejść, jeśli to będzie konieczne.
Na koniec zachęcam cię do sięgnięcia po „Sposób Na Narcyza” lub „Sposób Na Narcyzkę„.
To e-booki, które dostarczą ci wiele wiedzy na temat toksycznego związku. Znajdziesz w nich nie tylko sposób, aby się od niego uwolnić, ale również metody, które pozwolą ci lepiej funkcjonować czy znaleźć nić porozumienia, jeśli postanawiasz ratować swoją relację.
Metoda pozwalająca bronić się przed narcystyczną osobą, odpowiedzieć na jej manipulacje, zdobyć ją lub skłonić do powrotu
