Szukaj
Close this search box.

Czy narcyz wie, że jest narcyzem: o świadomości narcyzmu

czy narcyz wie że jest narcyzem

Wiele osób, które miały do czynienia z osobami narcystycznymi, zastanawia się, czy narcyz wie, że jest narcyzem. Czy jest świadom swojego zaburzenia, swoich cech i tego jak oddziałuje na otoczenie? Czy w końcu jest w stanie uznać, że powinien się zmienić?

Świadomość narcyzmu to temat bardziej złożony, niż mogłoby się wydawać. W tym artykule odpowiemy na wiele pytań. Dowiesz się, co narcyzm o sobie wie i dlaczego nie chce się zmienić. Powiemy także o tym, czy warto mówić narcyzowi, że jest narcyzem.

Jeśli nie masz pewności, czy osoba, z którą masz coś wspólnego, jest narcystyczna, możesz zrobić krótki test online. Jest on darmowy i pozwoli ocenić wstępnie, jak bardzo nasilone są narcystyczne cechy danej osoby.

Test na narcyzm

Dowiedz się, czy mężczyzna lub kobieta cierpi na patologiczny narcyzm lub przejawia narcystyczne cechy osobowości

Czy narcyz wie, że jest narcyzem: psychologia

Na temat tego, czy narcyz wie, że jest narcyzem, zostało przeprowadzonych wiele badań. Już samo to wskazuje, że na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi.

W badaniach porównano relacje pomiędzy tym, jak narcyz siebie widzi, jak widzą go inni i jak narcyz widzi opinię innych o sobie. W wyniku tych badań wysuwają się dwie koncepcje.

czy narcyz wie kim jest

Pierwszą z nich możemy określić jako narcystyczną ignorancję. Narcyz uważa siebie za kogoś lepszego, widzi siebie w pozytywnym świetle i co więcej jest przekonany, że inni też go takim widzą. Nie ma więc możliwości skonfrontowania dwóch różnych opinii na własny temat.

Co się więc dzieje, gdy zostaje skrytykowany czy dostaje inną negatywną odpowiedź na swoje zachowanie? Według badaczy narcyz jest w stanie interpretować na swoją korzyść nawet negatywne komunikaty, więc nie widzi żadnego problemu w swoim narcyzmie.

Druga koncepcja natomiast mówi o narcystycznej samoświadomości. Narcyz nadal ma przekonanie, że jest ponad innymi i przypisuje sobie same zalety, ale dociera do niego krytyka innych. Choć nie przyjmuje jej dobrze, to uświadamia mu do pewnego stopnia, że otoczenie odbiera go inaczej niż on o sobie myśli1.

Bardziej przekonująca okazuje się ta druga koncepcja, ale nie łudźmy się, że samoświadomość narcyza może doprowadzić go do głębszej i konstruktywnej refleksji na własny temat. Wyjaśnimy za chwilę, dlaczego.

Co narcyz wie o sobie?

Skoro możliwe jest, że narcyz jest świadom tego, że jest narcyzem, to w takim razie zastanówmy się, co może o sobie myśleć i wiedzieć.

Tu również możemy podeprzeć się badaniami, przeprowadzonymi na Washington University w St. Louis. Zostały one przeprowadzone w gronie studentów college’u.

narcyz wie że jest narcyzem

Narcystyczne osoby postrzegają siebie jako bardziej inteligentne, atrakcyjne, lubiane i zabawne niż inni. Natomiast warto zwrócić uwagę, że tak samo przypisują sobie cechy negatywne jak impulsywność, arogancję, pragnienie władzy i wyolbrzymianie swoich zdolności.

Co więcej osoby te zdawały sobie doskonale sprawę ze swojej narcystycznej reputacji, co wskazuje na to, że wiedzą o sobie to, co sądzą o nich inni.

Badania wykazały także, że narcystyczne osoby rozumieją pojęcie narcyzmu i zdają sobie sprawę z negatywnego wpływu, jaki mogą mieć na innych ludzi. Nie bardzo się tym jednak przejmują, bo w dalszym ciągu postrzegają siebie jako lepszych. Z tego samego powodu trudno im nierzadko utrzymać długotrwałe relacje, choć z drugiej strony wiedzą też, że robią dobre pierwsze wrażenie2.

Można więc powiedzieć, że wizja narcyza na temat samego siebie jest pewną wypadkową jego autopercepcji oraz jego zdania na temat tego, co inni mogą o nim sądzić i jak go mogą odbierać.

Świadomość narcyzmu: konsekwencje

No dobrze, ale skoro narcyz wie, że jest narcyzem, to ma to jakieś konsekwencje? Cóż, niestety nie ma co oczekiwać, że ta świadomość pomoże mu zmienić swoje zachowanie, podejście do innych i postrzeganie samego siebie. Nie skłoni go też raczej do podjęcia terapii.

Narcyz, poprzez samoświadomość, utwierdza się tylko w przekonaniu, że inni nie potrafią go docenić i nie dostrzegają, jak cudowną jest osobą. Często więc stwierdza, że negatywna reakcja otoczenia wynika z zazdrości czy niskiej inteligencji.

Ponadto jego pojmowanie narcyzmu może być zniekształcone. Widzi narcyzm w pozytywnym świetle, jako zespół cech świadczących o sile i skuteczności. Dlatego nawet jeśli jest świadom cech uznawanych powszechnie jako wady, odbiera je jako komplementy i zalety3.

Konsekwencja jest taka, że narcyz nie czuje potrzeby, by się zmienić. Z jego punktu widzenia jego cechy i zachowania nie stanowią zagrożenia dla niego samego, a wręcz przeciwnie – pomagają mu osiągnąć cele.

Prędzej może być przekonany, że to inni powinni zmienić o nim zdanie. Choć i tu trzeba zaznaczyć, że w razie potrzeby wyeliminuje on krytykę poprzez upokorzenie osoby, od której ona pochodzi, lub wykreślenie jej z kręgu swoich znajomych.

Dlaczego narcyz chce być narcyzem?

Musimy pamiętać przede wszystkim o tym, że narcyz nie chce się zmienić. Przekonanie o własnej przewadze nad innymi jest dla niego wystarczającą motywacją do tego, by pozostać takim, jakim jest.

świadomość narcyza

Drugą ważną motywacją jest osiąganie celów, skuteczność. Narcyz nie dba o to, że jest toksyczny wobec innych – nie zapominajmy w końcu, że to osoba niemal pozbawiona empatii.

Nie przejmuje się też tym, czy jest postrzegany jako dobry człowiek. Narcyz woli być podziwiany niż lubiany. Docenia też znacznie bardziej cechy, które świadczą o jego skuteczności jak asertywność, przedsiębiorczość czy dominacja. Mniej obchodzą go natomiast te, które wpływają na dobre funkcjonowanie w społeczeństwie, jak zgodność czy uczciwość4.

Jest też druga strona medalu. Gdyby narcyz miał zmierzyć się z własnym narcyzmem i zakwestionować swoją wizję siebie i otoczenia, musiałby skonfrontować się z własnymi traumami, z których narcyzm się wywodzi.

Mówimy tu zwykle o osobach, które w dzieciństwie nie otrzymały właściwych wzorców relacji. Ich rodzice byli nieempatyczni, chłodni, być może również narcystyczni. Takie dziecko z jednej strony tworzy sobie nierealny obraz siebie, z drugiej zaś – nie umie wytworzyć właściwych relacji. W głębi cierpi z powodu niskiej samooceny i lęku przed odrzuceniem.

Z tego powodu nie chce odrzucać swojego sposobu myślenia. Boi się konsekwencji i zdemaskowania swoich słabości. Narcyzm jest dla niego bowiem również strategią obronną5.

Czy mówić narcyzowi, że jest narcyzem?

Pojawia się zatem również pytanie, czy powinniśmy mówić narcyzowi, że jest narcyzem. Czy to pomoże mu uświadomić sobie własny narcyzm, czy uczyni z nas jego wroga na całe życie?

Należy pamiętać, że narcyz na ogół źle przyjmuje krytykę. Nie oczekuj zatem, że wysłucha twoich argumentów i przyjmie je do wiadomości lub chociaż wyrazi chęć na ich przemyślenie. Musisz zatem ocenić też, czy taka dyskusja nie zaszkodzi bardziej tobie, niż pomoże narcyzowi6.

Jest jednak kilka porad, które warto mieć na względzie, rozpoczynając z narcyzem rozmowę o jego zaburzeniu. Przede wszystkim możesz go zwyczajnie spytać, czy jest narcystyczny. Wydaje się to absurdalne, ale wypowiedziane odpowiednim tonem nie musi brzmieć jak atak, a być może skłoni narcyza do pewnej refleksji nad sobą.

Warto też nie mówić od razu o zaburzeniu osobowości, ale bardziej oceniać jego niektóre zachowania jako narcystyczne. W ten sposób nie poczuje się zaszufladkowany i dostrzeże, że odróżniasz jego dobre postawy od tych niewłaściwych.

W końcu, możesz starać się zadawać mu pytania, typu: „Czy to ci się wydaje rozsądne?”, „Czy uważasz, że to jest w porządku wobec mnie?”, „Czy naprawdę oczekujesz tego ode mnie?”. To może spowodować, że narcyz jeszcze raz przyjrzy się temu, co mówi7.

Czy narcyz wie, że jest narcyzem: podsumowanie

Mam nadzieję, że udało mi się choć w pewnym stopniu udzielić odpowiedzi na pytanie, czy narcyz wie, że jest narcyzem. Na koniec warto dodać, że poziom jego samoświadomości zależy też w dużym stopniu od zaawansowania jego zaburzenia.

Równie istotne jest to, jak ty będziesz postępować wobec narcyza. Ważne, na ile mu pozwolisz, gdzie postawisz granice, na ile zdołasz utrzymać kontrolę nad waszą relacją.

Tu z pomocą przychodzi poradnik „Sposób Na Narcyza” i „Sposób Na Narcyzkę„. To dwa e-booki, które w sposób kompleksowy omawiają różne zagadnienia związane z narcystycznym mężczyzną i narcystyczną kobietą.

Lektura tych poradników nie tylko pomoże ci zrozumieć narcystyczną osobowość. Znajdziesz tam również wiele praktycznych porad, jak bronić się przed manipulacją, jak rozmawiać z narcyzem, jak stworzyć z nim związek lub (co częstsze) jak się od niego uwolnić na zawsze.

Zachęcam cię do zajrzenia do nich. Jestem pewny, że będzie to dla ciebie pierwszy krok do poprawy twoich relacji z narcystyczną osobą.

Metoda pozwalająca bronić się przed narcystyczną osobą, odpowiedzieć na jej manipulacje, zdobyć ją lub skłonić do powrotu

Źródła

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3119754/ ↩︎
  2. https://www.psychologytoday.com/intl/blog/beautiful-minds/201103/do-narcissists-know-they-are-narcissists ↩︎
  3. https://www.psychologytoday.com/intl/blog/beautiful-minds/201103/do-narcissists-know-they-are-narcissists ↩︎
  4. https://www.psychologytoday.com/intl/blog/beautiful-minds/201103/do-narcissists-know-they-are-narcissists ↩︎
  5. https://www.britannica.com/science/narcissism ↩︎
  6. https://www.choosingtherapy.com/do-narcissists-know-they-are-narcissists/ ↩︎
  7. https://www.psychologytoday.com/intl/blog/communication-success/201705/how-to-talk-to-a-narcissist-about-being-narcissistic ↩︎
5/5 - (2 votes)
Picture of Aleks Rajzer
Aleks Rajzer
Doświadczony dating coach, absolwent socjologii i studiów podyplomowych na kierunku Coaching z elementami psychologii. Od wielu lat studiuje relacje damsko-męskie, by odpowiedzieć na pytania dręczące tysiące osób ze złamanym sercem. Autor bestselleru "Klucz Do Odzyskania" i wielu innych poradników. Założyciel bloga Rozwój Do Potęgi, gdzie publikuje artykuły i udziela również porad indywidualnych. Prywatnie miłośnik tańca, podróży i wypoczynku na łonie natury. Możesz się z nim skontaktować na Instagramie.

Czytaj również: